Φλεγμονή: Ο κρυφός κοινός παρονομαστής πίσω από πολλές χρόνιες παθήσεις

Τι κοινό έχουν οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, η αρθρίτιδα, η νόσος Alzheimer και πολλές ακόμη χρόνιες ασθένειες;

Παρότι πρόκειται για διαφορετικές ασθένειες, η επιστήμη δείχνει ότι όλες συνδέονται με έναν κοινό βιολογικό μηχανισμό: τη χρόνια φλεγμονή.

Όταν ακούμε τη λέξη «φλεγμονή», οι περισσότεροι σκεφτόμαστε ένα χτύπημα, ένα πρήξιμο ή μια μόλυνση και σκεφτόμαστε οτι είναι κάτι αρνητικό. Στην πραγματικότητα όμως, η φλεγμονή δεν είναι κάτι κακό. Αντίθετα, είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού μας.

Κάθε φορά που τραυματιζομαστε, κολλάμε έναν ιό ή ένα βακτήριο ή προκαλείται κάποια βλάβη στους ιστούς μας, το ανοσοποιητικό μας ενεργοποιεί μια φλεγμονώδη αντίδραση. Στόχος της είναι να καταπολεμήσει τον κίνδυνο, να απομακρύνει τα κατεστραμμένα κύτταρα και να ξεκινήσει η διαδικασία επούλωσης. Χωρίς αυτήν, το σώμα μας δεν θα μπορούσε να επιβιώσει.

Όλοι έχουμε δει τη φλεγμονή χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Ένα κόψιμο, ένα χτύπημα και πολύ σύντομα το σημείο γίνεται κόκκινο, πρησμένο, ζεστό, ευαίσθητο στην αφή και συχνά επώδυνο, όσο το σώμα επισκευάζει τη βλάβη. Ξέρουμε όλοι πολύ καλά ότι κάποια στιγμή το πρήξιμο, ο ερεθισμός, η κοκκινίλα θα φύγουν, οταν ‘γιάνει’, που έλεγε και η γιαγιά μου.

Ακριβώς η ίδια διαδικασία μπορεί να συμβαίνει και μέσα στο σώμα μας, χωρίς όμως να τη βλέπουμε ή να την αισθανόμαστε πάντα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η φλεγμονή, δεν “σβήνει” ποτέ, οταν δεν υποχωρεί αφού περάσει ο κίνδυνος και παραμένει ενεργή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αντί να εμφανίζεται μόνο όταν χρειάζεται, το ανοσοποιητικό παραμένει σε μια συνεχή κατάσταση χαμηλής ενεργοποίησης. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται χρόνια, χαμηλού βαθμού συστηματική φλεγμονή.

Το πιο ύπουλο χαρακτηριστικό της είναι ότι συνήθως δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα. Δρα σιωπηλά, προκαλώντας μικρές αλλά συνεχείς βλάβες σε κύτταρα και ιστούς για πολλά χρόνια.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή σχετίζεται στενά με την ανάπτυξη και την εξέλιξη πολλών χρόνιων νοσημάτων, ενώ συνδέεται και με την επιταχυνόμενη γήρανση του οργανισμού, μια διαδικασία που οι επιστήμονες αποκαλούν πλέον inflammaging (από το inflammation [φλεγμονή] + aging [διαδικασία γήρανσης]).

Παράλληλα, η χρόνια φλεγμονή αυξάνει και το οξειδωτικό στρες*, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο: η φλεγμονή προκαλεί οξειδωτικό στρες και το οξειδωτικό στρες με τη σειρά του ενισχύει ακόμη περισσότερο τη φλεγμονή.

Τα καλά νέα είναι ότι, σε μεγάλο βαθμό, μπορούμε να επηρεάσουμε αυτόν τον μηχανισμό μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές.

Η διατροφή, ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, η διαχείριση του στρες, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ αλλά και η υγεία του μικροβιώματος του εντέρου παίζουν καθοριστικό ρόλο στο αν η φλεγμονή θα αυξηθεί ή θα μειωθεί.

Η κατανόηση της φλεγμονής δεν αφορά μόνο όσους ήδη αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας. Είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα βήματα για την πρόληψη, ώστε να βοηθήσουμε το σώμα μας να παραμείνει υγιές για περισσότερα χρόνια.

Ίσως το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι η χρόνια φλεγμονή δεν καθορίζεται μόνο από τα γονίδιά μας. Οι καθημερινές μας συνήθειες μπορούν να την ενισχύσουν, αλλά μπορούν και να τη μειώσουν σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.

Στο Lemonpeels Health πιστεύουμε ότι η υγεία δεν αλλάζει με μαγικές λύσεις ή αυστηρές δίαιτες. Αλλάζει μέσα από μικρές, καθημερινές συνήθειες που μειώνουν τη φλεγμονή και υποστηρίζουν το σώμα μακροπρόθεσμα. Είτε ξεκινήσετε από τη διατροφή, είτε από τον ύπνο, είτε από τη διαχείριση του στρες, κάθε μικρή αλλαγή μπορεί να κάνει διαφορά.

*Το οξειδωτικό στρες μοιάζει με τα καυσαέρια ενός αυτοκινήτου. Λίγα είναι φυσιολογικά και αναμενόμενα. Αν όμως αρχίσουν να παράγονται περισσότερα από όσα μπορεί να "καθαρίσει" το σύστημα, τότε αρχίζουν να συσσωρεύονται και να προκαλούν φθορές. Στον οργανισμό μας, αυτές οι "φθορές" αφορούν τα κύτταρα και τους ιστούς.«Το έκανα 50–80% — και αυτό ήταν αρκετό»

Θέλεις να μάθεις από πού μπορείς να ξεκινήσεις;

Δεν υπάρχει μία λύση που ταιριάζει σε όλους.

Αν αναρωτιέσαι ποιες αλλαγές θα είχαν το μεγαλύτερο όφελος στη δική σου περίπτωση, μπορείς να κλείσεις ένα δωρεάν 15λεπτο τηλεφώνημα γνωριμίας.

Θα ακούσω τη δική σου περίπτωση και θα σε βοηθήσω να καταλάβεις ποια είναι τα πρώτα βήματα που έχουν περισσότερο νόημα για εσένα — χωρίς καμία υποχρέωση.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

• Μελέτη 2019: Furman D, et al. Chronic inflammation in the etiology of disease across the life span. Nature Medicine. 2019;25:1822–1832.

• Μελέτη 2008: Medzhitov R. Origin and physiological roles of inflammation. Nature. 2008;454:428–435.

• Μελέτη 2014: Franceschi C, Campisi J. Chronic inflammation (inflammaging) and its potential contribution to age-associated diseases. The Journals of Gerontology: Series A. 2014;69(Suppl 1)–S9.

• Μελέτη 2016: Biswas SK. Does the Interdependence between Oxidative Stress and Inflammation Explain Chronic Disease? Oxidative Medicine and Cellular Longevity. 2016.

• Μελέτη 2020: Calder PC, et al. Optimal Nutritional Status for a Well-Functioning Immune System Is an Important Factor to Protect against Viral Infections. Nutrients. 2020. (Ανασκόπηση που εξετάζει τον ρόλο της διατροφικής κατάστασης και βασικών θρεπτικών συστατικών στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.)